Мектепте қоңырау сыңғыры естілгенде, оқушының ойы үй тапсырмасы мен ертеңгі сабақта болады. Ал кейбірінің күн тәртібі бұдан да тығыз, сабақтан кейін бірден залға асығады, қолғап киіп, татамиге шығып, жаттығуға кіріседі. Солардың бірі – Абай атындағы үш тілде оқытатын дарынды балаларға арналған мамандандырылған сыныптары бар мектебінің 7-сынып оқушысы Диас Әбдреев. Жас спортшы аралас жекпе-жекке үш жылдан бері тұрақты түрде қатысып келеді, облыстық деңгейдегі жарыста жүлде де алып үлгерген. Жас спортшымен дайындық тәртібі, спорт пайдасы туралы әңгімелескен едік.
– Оқырманға өзіңізді қысқаша таныстырып өтсеңіз…
– Есімім Диас, аралас жекпе-жекпен 3 жылдан астам уақыт айналысамын. Қозғалысты, жоспармен өмір сүргенді ұнатамын. Қазір күн тәртібім спортпен тығыз байланысты. Алдымен сабақ, кейін үй тапсырмасы, содан соң жаттығу. Мектептегі оқуым мен үйдегі міндеттерімді қатар алып жүруге тырысамын. Өйткені спортпен шұғылдану жауапкершілікті екі есе арттырады. Уақытты дұрыс жүйелеу, ұйқы мен тамақтану режимін сақтау, бәрі маңызды.
– Аралас жекпе-жекке қалай келдіңіз? Бұл спорт түрін таңдауыңызға не себеп болды?
– Кішкентай кезімнен ата-анам спортқа баулыды. «Қозғалыста жүрсең, денің сау болады» деп үйірмеге әкелді. Аралас жекпе-жекке келуіме әкем себеп болды. Өзі спортты, әсіресе жекпе-жек түрлерін жақсы көреді. Бір күні спорт залына ертіп барып, жаттығу барысын көрсетті. Сол жерде балалардың тәртіппен жаттыққаны, бапкердің талап қоя білетіні маған ерекше әсер етті. Әкем менің қызығушылығымды байқап, «қаласаң, қатысып көр» деп қолдау білдірді. Мұнда тек күш қана емес, ой да, шыдамдылық та, тактика да қатар жүреді. Жеңіл жол жоқ, бәрі тынымсыз еңбектің арқасында келеді.
– Спортпен айналысу үшін төзім мен тәртіп керек. Спорт сізге шынығудан басқа не берді?
– Басында бәрі қиын көрінді. Дұрыс тұру, дұрыс қозғалу, әр соққының техникасын түсіну, дұрыс тыныс алу, мұның бәрі мен үшін мүлдем жаңа дүние еді. Кейде «шыдай алмаймын-ау» деген сәттер де болды. Бірақ уақыт өте келе жаттығу ырғағына үйреніп, денем де, ойым да осы спортқа бейімделе бастады. Қазір үш жылға кейін шегініп қарасам, өзімдегі өзгерісті анық байқаймын. Бұрын шыдамсыз едім, кейде ренжіп қалатынмын. Қазір сабыр сақтауды, эмоцияны бақылауды үйрендім. Физикалық тұрғыдан да мықтырақ болдым. Төзімді болуды үйрендім, өз-өзіме деген сенім күшейді. Ең бастысы, аралас жекпе-жек маған тек спорттық дағды ғана емес, мінез, тәртіп, мақсатқа жету жолындағы табандылықты да үйретті.
– Жаттығу қалай өтеді?
– Жаттығу аптасына үш рет өтеді. Уақыты өз кестемізге қарай, кейде түске дейін, кейде түстен кейін барамыз. Әдетте сабақты денені қыздырудан бастаймыз. Жүгіру, жалпы физикалық жаттығулар, созылу сияқты базалық тапсырмалар орындап, одан кейін негізгі бөлімге, техникаға көшеміз. Соққыларды пысықтаймыз, күрес элементтерін қайталаймыз, аяқ-қолдың үйлесімді қозғалысын, қорғаныс тәсілдерін жаттықтырамыз. Кей күндері жұппен жұмыс істейміз, кейде бапкер арнайы тапсырма беріп, жарысқа дайындайды. Маған ұнайтыны, әр жаттығудың нақты мақсаты бар. Бір күні – күшке, келесі күні – техникаға, басқа күні төзімділікке көбірек көңіл бөлеміз. Залда ғана емес, үйде де тәртіп сақтауға тырысамын. Мүмкіндігінше ерте ұйықтап, оқуға да көңіл бөлемін. Әрине, кейде қатты шаршайтын сәттер болады, бірақ ең бастысы, бастаған ісіңді соңына дейін жеткізу.
– Бапкеріңіз туралы айтып өтсеңіз.
– Жаттықтырушым – Бейбітжан Қобланов, Ұлттық жекпе-жектен ҚР, Әлем және Азия чемпионы, халықаралық дәрежедегі спорт шебері. Ұстазым техниканы дұрыс қалыптастыруға ерекше мән береді. Қай жерде қателесіп тұрғанымды бірден байқап, түзейді. Әр жаттығуда ұсақ түйекке мән беріп, «осы техниканы сәл өзгертсең, жақсы болады» деп бағыт беріп отырады. Екіншіден, моральдық тұрғыдан қолдау көрсетеді. Әсіресе жарыс алдындағы толқу немесе дайындықтан кейінгі шаршау кезінде кейде өз-өзіңе деген сенімсіздік пайда болған сәттерде жігерлендіреді. Бейбітжан ағай біздің физикалық жағдайымызды үнемі қадағалап отырады. Кімнің қатты шаршағанын, кімнің бүгінгі күнге дайын еместігін бірден аңғарып, соған қарай жаттығу қарқынын реттейді. Қажет кезде күш түсірмей, қалпына келуге де уақыт береді. Жаттықтырушымыз тек техника үйрететін маман емес, бізге тәрбие беретін ұстазға айналды. «Спортта ең маңыздысы – рух» дейді. Қазір сол сөздің мәнін түсіне бастадым.
– Қандай жарыстарға қатысып үлгердіңіз?
– Осы уақытқа дейін «Pancration», «Gamma MMA», «Arashi MMA» сияқты бірқатар турнирлерге қатысып үлгердім. Әр жарыстың өзіндік талабы, ережесі, қарқыны бар, сондықтан әрқайсысы бөлек тәжірибе. Жарысқа шыққан сәттегі залдың атмосферасы мүлде басқа. Осындай сәтте өз-өзіңді қолға алып, «осыған дейін төккен терім, жасаған еңбегім дәл қазір сыналатын уақыт» деп ойлайсың. Жарыс мені шыңдады деуге болады. Залда жаттығу кезінде бәрі жоспар бойынша жүреді: қандай комбинация, қандай жаттығу болатынын алдын ала білесің. Ал кілем үстінде бәрі басқаша, күтпеген жағдай жиі болады. Сондай кезде тез шешім қабылдау керек, қарсыласыңның әрекетіне бірден бейімделесің. Сол сәттерде тек техникаң ғана емес, мінезің, төзімділігің, өз-өзіңе деген сенімің де сыннан өтеді. Облыстық «Pancration» жарысында 2-орын иелендім. Бұл мен үшін еңбегімнің жемісін алғаш рет нақты сезінген үлкен қуаныш болды. Дегенмен мұны тек бастама деп қабылдаймын. Енді техниканы тереңдетіп, физикалық дайындығымды күшейтіп, алдағы жарыстарда бұдан да жоғары нәтиже көрсетуге ұмтыламын. Спортта әр жеңіс – келесі мақсатқа қадам, өйткені тоқтап қалған сәттен бастап алға жылжу да болмайды.
– Спорт тұлға болып қалыптасуға қаншалықты әсер етеді?
– Аралас жекпе-жек маған ең алдымен сабырлылық пен ұстамдылықты үйретті. Рингте ашуға ерік берсең, қателік жасайтыныңды түсінесің, сондықтан эмоцияны бақылау маңызды. Сондай-ақ режимге, тәртіпке үйретті. Уақытында ұйықтау, дұрыс тамақтану, жаттығуға кешікпеу, бәрі күнделікті әдетке айналды. Жеңіс те, жеңіліс те болды, нәтижесінде мінезім қатайып, жауапкершілігім артты. Бапкер, команда, ата-анаңның сенімін ақтауға тырысасың.
– Спортпен айналысқысы келетін достарыңа қандай кеңес айтар едіңіз?
– Ең бастысы, көп ойланбай, алға қадамды жасау. Басында бәріне қиын, ешкім бірден чемпион болмайды, бірақ тұрақты жаттығу міндетті түрде нәтиже береді. Бапкердің сөзіне құлақ асып, техниканы дұрыс үйрену, сонымен қатар сабақты да ұмытпай, уақытты тиімді пайдалану керек. Спорт – денсаулық, мінез, тәртіп мектебі. Ертеңге қалдырмай, дәл бүгін кішкентай қадам жасаңыз. Жаттығуға жазылыңыз, жүгіріп көріңіз, нақты мақсат қойыңыз. Бастысы, қорықпау, еңбектену және өзіңізге сену.
– Сұхбатыңызға рахмет!
Бетті дайындаған София Хайрулла
Жылдам ақпарат алу үшін Facebook, Instagram желілері мен Telegram каналымызға жазылыңыз!