Конституциялық реформалар жөніндегі комиссия Қазақстан Республикасының жаңа Конституция жобасын жариялады. Бұл – елдің құқықтық жүйесін өзгертуді көздейтін тарихи маңызды құжат. Ел дамуының жаңа кезеңіне жасалған батыл қадам.
Жаңа Конституциясы жобасы ең алдымен «күшті Президент – ықпалды Парламент – есеп беретін Үкімет» қағидатына негізделген.
Жаңа Конституция жобасында азаматтың ар-намысы, қадір-қасиеті, бостандығы мен негізгі құқықтары мемлекет мүддесінен жоғары құндылық ретінде айқындалуда. Азаматтардың жеке деректері, ар-намысы мен қадір-қасиеті конституциялық қорғауға алынып, жеке өміріне қол сұғуға жол берілмейтіні нақты көрсетілген. Бұл – «мемлекет үшін адам емес, адам үшін мемлекет» қағидасының заң жүзінде орнығуының айқын көрінісі. Сонымен қатар әділ сотқа қол жеткізу, жеке өмірге қол сұқпау, адамның қадір-қасиетін қорғау секілді құқықтар нақты тетіктермен күшейтіліп, азаматтардың құқықтық қорғалуын жаңа деңгейге көтеру.
Жаңа Конституция жобасындағы негізгі құндылықтардың бірі – отбасы, неке және балалардың құқықтарын қорғау. Бұл тұжырымдамалар адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау бөліміне енгізіліп, неке мен отбасы институттары конституциялық деңгейде бекітіледі, отбасы мен некені тұрақты әлеуметтік негіз ретінде тануды күшейтуді баян етеді. Сонымен қатар отбасы мен некені адам құқықтарының тұтастығы мен дәстүрлі отбасылық құндылықтарды сақтау контекстінде қарастырады, яғни некені қоғамның әлеуметтік құқықтық негізі ретінде таниды.
Айта кету керек, қазіргі таңда Қазақстанда «Неке және отбасы туралы» заң нормаларының Конституцияға сәйкестігі Конституциялық Сот арқылы қайта қаралып жатыр, бұл саладағы құқықтық базаның Конституциямен тығыз байланыста өзгеретінін көрсетеді.
Жаңа жоба білім беру құқығын нақты конституциялық деңгейде бекітуді көздейді. Азаматтарға мемлекеттік жоғары оқу орындарында конкурс негізінде білім алу құқығы беріледі, жекеменшік оқу орындарында білім алу заңда белгіленген тәртіппен жүзеге асады. Мемлекет жалпыға міндетті білім стандарттарын белгілеп, оқу орындарының қызметі осы стандарттарға сай болуын қамтамасыз етеді. Діни білім беру ұйымдарын қоспағанда, білім беру зайырлы сипатқа ие болады. Бұл нормалар білім саласын құқықтық және стандартты негізде реттеп, білімге тең қолжетімділікті қамтамасыз етеді
Конституция жобасы – Қазақстанның саяси жаңғыруының құқықтық негізі. Бұл өзгерістер – әлеуметтік құқықтық жүйені жаңғыртуға, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын толық қорғауға бағытталған маңызды қадам.
Айгүл МҰСАБАЕВА,
Е.Әуелбеков атындағы №4 облыстық мамандандырылған мектеп-лицей-интернатының директоры,
қалалық мәслихат депутаты
Жылдам ақпарат алу үшін Facebook, Instagram желілері мен Telegram каналымызға жазылыңыз!