Алаштың анасы атанған Сыр өңірінде Ұлттық құрылтайдың соңғы бесінші отырысы өткені баршамызға белгілі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев құрылтайда сөйлеген сөзінде еліміздің жаңғыруының жаңа кезеңіндегі стратегиялық міндеттерін белгіледі. Әсіресе, Президенттің мемлекеттік саясаттың стратегиялық бағдарында атап өткен мәдениет пен өнер саласындағы жетістіктеріне назар аударғымыз келеді. Еліміздегі тарихи-мәдени мұраны сақтау, жас ұрпақты ұлттық санаға тәрбиелеу жұмыстары жүйелі жүргізіліп жатқанын байқаймыз. Бірегейліктің барлық түрлерін нығайтатын жобаларға инвестиция тарту маңызды. Сондықтан мәдениет пен өнердегі жетістіктерді қастерлеу әрбір азаматтың ортақ міндеті болып, ел дамуының өлшемдеріне айналуы тиіс.
Ұлттық құндылықтарды таратуда театр өнерін дамыту және тарихи орындар мен құнды жәдігерлерді насихаттауда музей ісінің өркендеуі сүбелі бағыт. Мәдениет пен өнер ұрпақтардың тарихи жады мен ұлттық танымын жүйелейді. Театр спектакльдері мен музей көрмелерінде азаматтардың қоғамдық рөл үлгілері мен әдет-ғұрыптары көрсетіледі. Бұл институттар кез келген аймақтың туризмін ынталандырып, жергілікті экономика мен қызмет көрсету сапасын арттырады. Демек, мәдени инфрақұрылымды қолдау, кәсіби кадрлар дайындау және цифрландырумен осы бағыттарды дамытудың маңыздылығы жоғары.
Президент әл-Фараби, Ясауи және Абай ілімдерінің ұлттық бірегейлік пен болмысымызды сақтаудағы орнына назар аударады. Ұлттық бірегейлік пен болмыс тарихымыз бен дәстүріміз, тіл мен мәдениетіміздің біртұтас мінезі, сипаты. Екеуі ұрпақтан ұрпаққа берілетін құндылықтармен қоғамның біртұтастығын сақтап, ортақ сана қалыптастырады. Ұлттық болмыс беріктігі отбасылық тәрбие және қоғамдық институттардың қолдауымен жүзеге асады. Мәдени мұра мен өнерді қазіргі заман талаптарына сай дәріптеу ұлттық сана мен рухты жаңғыртудың тетігі. Тіл мен дәстүрдің сақталуы халықаралық аренада ұлттық беделімізді арттырып, мәдени бәсекеге қабілеттілігімізді күшейтеді. Болашақ ұрпаққа ұлттық өзін-өзі тануды жеткізу әр азаматтың және мемлекеттің ортақ парызы. Сондықтан ұлттық бірегейлік пен болмысты нығайтуға бағытталған жұмыстарды дамытып, қоғамның барлық саласын осы мақсатқа тарту қажет.
Әл-Фарабидің ғылыми мұрасы адамзаттың саяси ойларының дамуына үлкен әсерін тигізді. Әл-Фарабидің «Қайырымды қала» атты еңбегінде «адамдар шынайы бақытқа тек қайырымды қалада ғана қолы жетеді», – деп тұжырымдап, Қайырымды қаланың келбетін ашу мақсатында адамдар қоғамдастығы шоғырланған қалаларды классификациялап бөледі. Қайырымды қалада іс-әрекеттің өзара жәрдем көрсете білу мақсатын қойған қоғамдастығы бар болса, сол қала халқы бақытқа жете алады. Әл-Фараби шынайы бақыт жолында ынтымақтастық жолы ерекше дейді.
Ясауи ілімдерінің рухани-адамгершілік негіздері қоғамды біріктіру, ұлттық сананы жаңғырту және ұлттық кодты сақтап қалу мүмкіндіктерін айқындайды. Ясауи адамгершілік, төзімділік және қонақжайлылық құндылықтарын дәріптеп, өзінің «Даналық кітабы» жырларында әділдік, шапағаттық, мейірімділік, тақуалық, шыншылдық, тазалық секілді игі істерге үгіттейді. Өз хикметтерімен Ясауи кемелдену жолында адам бес нәрседен сақтанғанын жөн санайды: Алланың ақ жолын мойындамау; менмендік пен тәкаппарлық; арамдық; еріншектік; дүние-мүлік жолында арын сату. Осы тұста айтарымыз, Ясауи ілімдерін зерттеу мен насихаттау ұлттық бірегейлікті дамыту және әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етудің маңызды құралы. Бұл бағыттағы жұмыстар ұлттық болмысты сақтауға үлес қосады.
Ұлы Абай шығармашылығы саяси, әлеуметтік және адамгершілік мақсатты қамтиды және адам болмысы мәселелерін қозғайды. Қоғамның моральдық ахуалын өз «Қара сөздерінде» ой елегінен өткізген Абай қазақ халқының идеалды басқаруы, көсемдігі мен азаматы туралы ой-пікірлерін білдіреді. Абайдың саяси дүниетанымы тек билік институтының ішкі мәніне қатысты ойлары, қоғамдағы әділеттілік, заңдылық, ұлт бірлігі мен ұтқыр көшбасшылық сауалдарына да тоқтайды. «Қара сөздер» қазақ қоғамындағы тақырыптарды қозғайды және қазақ халқының саяси, рухани, ағартушылық және адамгершілік өміріне түсініктеме беретін саясаттанулық сипат иеленеді. Ұлы ақын көзқарастары заманауи саяси процестерге сыни көзқарас пен парасатты ой қосудың үлгісі. Абай мұрасы ел басқаруда әділет пен даналық, ал халық тарапынан жауапкершілік пен бірліктің маңызын еске салады. Бұл келешек ұрпақтың саяси мәдениеті мен ұлттық санасын қалыптастыруда таптырмас рухани-идеялық негіз.
Мәдениет пен өнер жетістіктері әрбір азаматтың отаншылдығымен байланысты. Президент пікірінше, «ұрпақтың отаншылдық сезімі ел игілігі жолындағы нақты іспен ұштасады». Отаншылдық сөз жүзінде қалып қоймай, күнделікті еңбек және қоғамға қызмет етуде іс жүзінде көрінгені абзал. Көркем шығармашылық ұлттың тарихи жадысын сақтау, жас ұрпақты тәрбиелеуге үлес қосады. Шынайы өмірмен бірге, виртуалды кеңістіктегі мәдени көріністер қоғамдық бірлікті нығайтып, әр адамның жауапкершілік сезімін оятады. Жастарға патриоттық тәрбие беру ұран болып қалмай, тиімді бастамалармен жүзеге асқанда нәтиже береді. Әр азаматтың өз елінің тарихын білуге құштарлығы ұлттық бірегейлікті сақтаудың басты іргетасы. Сондықтан қоғам мен мемлекет бірлесіп мәдениет пен өнерді қолдаса, ұлттық болмыс пен ұрпақтың азаматтық жауапкершілігіне ешкім кедергі бола алмайды.
Қорыта айтқанда, Мемлекет басшысы Ұлттық құрылтайдағы сөйлеген сөзінде мәдениет пен өнердің қоғам дамуына қосатын рөлін ерекше тұжырымдады. Демек, мәдениет пен өнерді дамыту елдің рухани-моральдық және әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығының басты факторлары екендігін көрсетеді.
Мұрат НАСИМОВ,
саяси ғылымдарының кандидаты, Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті философия және әлеуметтік-гуманитарлық пәндер секциясының қауымдастырылған профессор
Жылдам ақпарат алу үшін Facebook, Instagram желілері мен Telegram каналымызға жазылыңыз!