Жаңа кезең: Қазақстандағы реформалардың мәні мен маңызы
Соңғы жылдары Қазақстан ауқымды жаңғыру кезеңіне қадам басты. Саяси жүйені қайта құру, экономиканы әртараптандыру, әлеуметтік саясатты жаңарту, мұның бәрі елдің ұзақ мерзімді дамуына бағытталған реформалар кешенін құрайды. Бұл өзгерістер Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев жариялаған «Әділетті Қазақстан» бағыты аясында жүзеге асуда.
Конституциялық өзгерістер саяси реформалардың өзегіне айналды. Мемлекет басшысының өкілеттіктерін қайта қарау, Парламенттің ықпалын арттыру, Конституциялық сот институтын күшейту – құқықтық мемлекет қағидаттарын нығайтуға бағытталған қадамдар. Бұл өзгерістер саяси жүйені бір орталықтан басқару моделінен тепе-теңдікке негізделген басқару үлгісіне көшіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар партиялық жүйені дамыту мен сайлау рәсімдерін жетілдіру қоғамдағы саяси белсенділікті арттыруға жол ашуы тиіс.
Экономикалық реформалар: тұрақтылық пен әртараптандыру
Экономикалық салада басты назар бюджет тұрақтылығы мен экономиканы әртараптандыруға аударылып отыр. Салық жүйесіне енгізілген өзгерістер мемлекеттік кірістерді арттыруды көздейді. Бұл өз кезегінде әлеуметтік бағдарламаларды қаржыландыруға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі инфляцияны тежеу, қаржы нарығын тұрақтандыру және цифрлық қаржы құралдарын енгізу бағытында жүйелі жұмыс жүргізуде. Сарапшылар цифрлық теңгенің енгізілуі қаржы айналымының ашықтығын арттырып, көлеңкелі экономиканы азайтуға ықпал етеді деп есептейді.
Индустриялық саясат та жаңаша сипат алуда. Өңдеуші өнеркәсіпке, агроөнеркәсіп кешеніне және логистикаға инвестиция тарту арқылы Қазақстан шикізаттық тәуелділікті төмендетуге ұмтылуда.
Әлеуметтік бағыт: халықтың әл-ауқаты – басты назарда
Реформалардың маңызды бөлігі – әлеуметтік саясат. Ең төменгі жалақыны арттыру, әлеуметтік төлемдерді индексациялау, білім мен денсаулық сақтау жүйесін жаңғырту – халықтың өмір сапасын жақсартуға бағытталған шаралар.
Дегенмен кез келген реформа қоғам тарапынан қолдауды қажет етеді. Сарапшылар өзгерістердің нәтижелі болуы олардың тиімді іске асырылуына және ашық диалогтың сақталуына байланысты екенін атап өтеді.
Халықаралық бедел және жаңа мүмкіндіктер
Қазақстан көпвекторлы сыртқы саясатты жалғастырып келеді. Аймақтық тұрақтылықты сақтау, инвестициялық тартымдылықты арттыру және халықаралық әріптестікті нығайту – реформалардың сыртқы өлшемі. Табысты жаңғыру елдің халықаралық имиджін күшейтіп, Орталық Азиядағы жетекші рөлін бекемдей түседі.
Академиялық ортадағы талқылау: Есенов университетінің тәжірибесі
Мемлекеттік реформалар қоғамның барлық саласын қамтығандықтан, олар жоғары оқу орындарында да кеңінен талқылануда. Соның ішінде Ш. Есенов атындағы Каспий мемлекеттік технологиялар және инжиниринг университеті реформаларды ғылыми және сараптамалық тұрғыдан зерделеу бағытында белсенді жұмыс жүргізіп келеді.
Университет қабырғасында:
• Конституциялық өзгерістерге арналған ғылыми семинарлар;
• «Жаңа Қазақстан» тұжырымдамасы аясындағы дөңгелек үстелдер;
• Экономикалық жаңғырту және цифрландыру мәселелеріне арналған конференциялар;
• Студенттер мен жас ғалымдардың қатысуымен пікірталас алаңдары ұйымдастырылды.
Атап айтқанда, халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциялар барысында конституционализм, цифрландыру, адам құқықтары және тұрақты даму мәселелері талқыланды. Бұл іс-шаралар реформалардың тек теориялық емес, практикалық қырларын түсіндіруге бағытталды.
Жастардың мемлекеттік реформаларға қатысты пікір білдіруі – азаматтық жауапкершіліктің белгісі. Университет қабырғасындағы осындай талқылаулар болашақ мамандардың құқықтық мәдениетін қалыптастыруға және ел дамуына белсенді қатысуына ықпал етеді.
Қорытынды
Қазақстан бүгін тарихи жауапты кезеңді бастан өткеруде. Реформалар – жай ғана заңнамалық түзетулер емес, елдің даму философиясын қайта қарау үдерісі. Саяси жүйенің жаңғыруы, экономикалық саясаттың қайта құрылуы және әлеуметтік басымдықтардың айқындалуы мемлекет пен қоғам арасындағы жаңа қатынастар моделін қалыптастыруға бағытталған.
Бұл өзгерістердің табысты болуы тек мемлекеттік шешімдерге ғана емес, азаматтардың белсенділігі мен жауапкершілігіне де байланысты. Әсіресе жастардың, ғылыми қауымдастықтың және сарапшылардың қатысуы реформалардың сапасын арттырады. Осы тұрғыда университеттер, соның ішінде Ш.Есенов атындағы университеті, қоғамдық ой-пікір қалыптастыратын маңызды интеллектуалдық алаңға айналып отыр.
Уақыт көрсеткендей, кез келген жаңғыру кезеңі сындарлы пікір мен ашық диалогты талап етеді. Егер реформалар жүйелі түрде жүзеге асып, қоғаммен тұрақты байланыс сақталса, Қазақстанның даму бағыты нығайып, елдің институционалдық тұрақтылығы арта түседі.
Ең бастысы, өзгерістердің халықтың күнделікті өмірінен көрініс табуы. Сонда ғана реформалар шынайы нәтижеге жеткізіп, болашаққа сенімді қадам жасауға негіз болады.
Жансауле Жармаханова,
Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар
және инжиниринг университетінің халықаралық қатынастар кафедрасының
аға оқытушысы, PhD
Жылдам ақпарат алу үшін Facebook, Instagram желілері мен Telegram каналымызға жазылыңыз!