Тіл білу кез келген жанға жаңа мүмкіндіктер есігін ашатын құндылық екені сөзсіз. Телефон мен әлеуметтік желіге телмірген заманда уақытын тиімді пайдаланып, тіл үйренуге ден қойған жастардың көбейіп келе жатқаны қуантады. Осы орайда бірнеше тіл білетін жастар туралы жазғанды жөн көрдік.
Әлем ашық, ғажайыпты көруге асық!
Аделина Сағатова Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінде оқиды. Бүгінде бес тілді жетік меңгерген. Қазақ, орыс, ағылшын, қытай және түрік тілінде еркін сөйлейді. Қазіргі таңда «тамил» тілін үйреніп жүр. Бүгінде ол академиялық ұтқырлық бағдарламасы аясында Польша елінде білімін жалғастыруда. Аделинаның айтуынша, көп тіл білу кез келген ортада еркін қарым-қатынас орнатып ғана қоймай, жаңа білім алуға үлкен мүмкіндік береді.
– Тіл үйрену – қоршаған ортамен байланыс орнатудың басты кілті. Қазіргі таңда Польшада оқып жатырмын. Мұнда мен үшін негізгі байланыс құралы – ағылшын тілі. Бір ауыз сөзбен айтқанда, көп тіл білу – көп мүмкіндікке ие болу, – дейді Аделина.
Оның айтуынша, тіл үйренудің басты шарты – ниет пен тынымсыз еңбек.
– Адамның бойында ең алдымен үйренемін деген ықылас болуы керек. Тіл үйрену тұрақты дайындықты талап етеді. Бұл – жалқаулардың ісі емес. Сондықтан жаңа тілді кез келген адам бірдей меңгере бермейді, – дейді ол.
Расында, өзге тілді үйрену оңай жұмыс емес. Ол табандылықты, шыдам мен үздіксіз ізденісті қажет етеді. Бұл жолда түрлі қиындықтар да кездесері анық. Бастысы, шыдамдылық керек екен.
– Мен үшін орыс тілін меңгеру оңай болған жоқ. Кейбір адамдарға айтсам таңғалып, тіпті күліп жатады. Көпшілікке орыс тілі оңай көрінуі мүмкін. Ал мен үшін оның грамматикасы күрделі болды. Алайда қайтпас еңбектің арқасында бұл қиындықты да еңсердім. Ең бастысы, үйренуден жалықпау керек, – дейді ол.
Қазақ тілін білсең, өзге тілді игеру оңай
Людмила Цой өзге ұлт өкілі болса да қазақ тілін жетік біледі. Ол төрт тілді еркін меңгерген. Атап айтқанда, қазақ, орыс, ағылшын және корей тілінде еркін сөйлейді. Оның айтуынша, тіл меңгеру ұлтқа байланысты емес, ниет пен қажырлы еңбек керек.
– Мен көпұлтты отбасында дүниеге келдім. Әкем – корей ұлтының өкілі, анам – қазақ. Қазіргі таңда Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінде ағылшын-корей тілі мамандығы бойынша білім алып жүрмін. Бүгінде төрт тілді еркін меңгергенмін, қазақ, орыс, ағылшын және корей тілі. Тіл үйрену бала күнімнен басталды. Ата-анам мен ата-әжем маған қазақ, орыс тілін қатар үйретті. Мектептегі достарымның басым бөлігі қазақша еркін сөйлейді. Ал ағылшын тіліне мектеп қабырғасында қызығып, оны өз бетімше үздіксіз іздену арқылы меңгердім. Ал қазір корей тілін арнайы курстарға барып үйреніп жүрмін, – дейді ол.
Людмиланың айтуынша, тілді ұмытпау үшін оны күнделікті өмірде үнемі қолданып отыру аса маңызды.
– Тілді ұмытпау үшін күнделікті қайталауды қажет етеді. Мен өз-өзіммен әр тілде сөйлесіп, оқыған материалдарымды үнемі қайталап отырамын. Ата-анаммен қазақ тілінде, ата-әжеммен орыс тілінде сөйлесемін. Ағылшын тілін университетте кәсіби бағытта қолдансам, корей тілін өзім үшін меңгеріп, оны іні-сіңлілеріме үйретемін. Өзгеге үйрету арқылы білім жадымда жақсы сақталады. Маған корей тілін үйрену қиын болды. Шыдамдылықты талап етті. Дегенмен қазақ тілінің грамматикалық құрылымын жақсы меңгергенім корей тілін үйренуге үлкен көмегін тигізді. Өйткені қазақ, корей тілдері грамматика жағынан ұқсас. Корей тілін меңгеруімнің нәтижесінде Корея елінде білім алу мүмкіндігіне ие болдым. Тілді жақсы меңгергендігімнің арқасында Кореяда өмір сүру маған қиын болмады. Корей халқымен еркін тіл табыса алдым. Алдағы уақытта бұдан да көп тіл меңгеріп, биік белестерді бағындыруды мақсат етемін. Көп тіл білу арқылы – арманыңа жетесің , – дейді ол.
Үйренуге мүмкіндік көп
Төрт тілді меңгерген студенттердің бірі – Әдемай Тұрсынбай. Ол Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің студенті. Оның айтуынша, тіл үйренуде үздіксіз ізденіс маңызды.
– Мен қазақ, орыс, ағылшын және түрік тілін білемін. Орыс тілін мектеп қабырғасында меңгердім. Кейін ағылшын тіліне қызығып үйрене бастадым. Уақыт өте келе түрік тілін де меңгеруге кірістім. Негізгі білімді мектептен алып, содан соң курсқа бардым. Алайда тілді шын мәнінде меңгеру өз бетімше үздіксіз еңбектенген кезде басталды. Кітап оқу, фильм көру, шетелдік контент тұтыну, сөздік жаттау және сөйлесу нәтиже берді. Сондықтан тілді тек ақылы курстар арқылы ғана үйренуге болады деген ұғымнан арылу керек. Қазіргі таңда тіл үйренуге мүмкіндік көп, – дейді ол.
Тіл үйрену арқылы адамның дүниетанымы кеңейіп, өзге халықтардың мәдениетімен, салт-дәстүрімен, өмірлік ұстанымдарымен жақын танысуға жол ашылады.
– Көп тіл білу маған әлемді тануға мүмкіндік берді. Ең бастысы, өзіме деген сенімді нығайтты, – дейді Әдемай.
Ізденгенге жол ашық
Аяулым Аманжолова төрт тілді жетік меңгерген. Ол көп тіл білген адамға еңбек нарығында жұмыс көп екенін айтады.
– Тіл білгенімнің арқасында көптеген жұмыс орнына артық талапсыз қабылданған кездерім болды. XXI ғасыр – цифрландыру дәуірі. Дамыған елдермен тереземіз тең болуы үшін ең алдымен – тіл меңгеруіміз қажет. Сонда кез келген ақпаратты игеру оңай болады. Ең бастысы, кейінге қалдырмау, – дейді ол.
Кейіпкеріміздің айтуынша, тіл үйрену үшін нақты мақсат қою маңызды. Ал мақсат болмаса, нәтижеге жету қиын.
– Тіл үйренер алдында «не үшін үйренемін, қай жерде қолданамын, қанша уақыт меңгеремін?» деген сұрақтарға жауап беру керек. Жүйесіз алынған білім нәтижесіз болады. Мысалы, үйренгіңіз келетін тілде подкаст тыңдап, бейнематериалдар көріп, сол елдің адамдарымен онлайн хат алмасуға болады. Тек жалқаулыққа жол беріп, сылтау айтпасаңыз болғаны. Сыныққа да сылтау табылады, – дейді ол.
Аяулым қытай тілін үйрену қиын болғанын айтады.
– Қытай тілін үйрену мен үшін ең күрделі болды. Себебі бұл тілде жазу иероглифтерге негізделген, дұрыс тонды қолдану аса маңызды. Қытай тілінде төрт негізгі тон бар, бір сөздің өзі бірнеше мағына береді. Оны дұрыс қолданбасаңыз, түсініспеушілік туындауы мүмкін, – дейді Аяулым.
Айдана БАХТИЯР
Жылдам ақпарат алу үшін Facebook, Instagram желілері мен Telegram каналымызға жазылыңыз!