Қазіргі таңда азаматтардың шетелде білім алуы, еңбек етуі, отбасылық және іскерлік байланыстар орнатуы кеңінен таралуда. Осындай жағдайларда Қазақстан Республикасында берілген ресми құжаттарды басқа мемлекеттердің аумағында пайдалану қажеттілігі туындайды. Құжаттың шетелде заңды түрде қолданылуын қамтамасыз етудің негізгі тәсілдерінің бірі – апостиль қою.
Апостиль – құжаттың мазмұнын растайтын белгі емес, оның ресми шығу тегін куәландыратын арнайы мөртаңба. Яғни апостиль құжатқа қол қойған лауазымды адамның қолының түпнұсқалығын, оның өкілеттігін және құжаттағы мөрдің немесе мөртаңбаның түпнұсқалығын растайды.
Апостиль қою тәртібі 1961 жылғы 5 қазандағы Гаага конвенциясының талаптарымен байланысты. Оның негізгі мақсаты – мемлекеттер арасында ресми құжаттарды тану рәсімін жеңілдету және оларды консулдық заңдастыру қажеттілігін азайту.
Қазақстанда апостиль қою бірнеше мемлекеттік органның құзыретіне жатады. Құжаттың түріне қарай тиісті уәкілетті орган анықталады. Мәселен, сот органдарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою мемлекеттік қызметін Қазақстан Республикасының Сот әкімшілігі және оның аумақтық бөлімшелері көрсетеді.
Сот құжаттарын апостильдеу
Сот органдарынан шығатын ресми құжаттарды апостильдеу үшін азаматтар «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы немесе электрондық үкімет порталының онлайн-қызметін пайдалана алады.
Қызметті алу үшін, әдетте, жеке басын куәландыратын құжат, апостиль қойылатын сот құжаты және мемлекеттік баждың төленгенін растайтын құжат қажет. Егер азаматтың атынан өкілі жүгінсе, тиісті нотариаттық сенімхат ұсынылады.
Қазіргі қолданыстағы тәртіп бойынша сот органдарынан шығатын ресми құжатқа апостиль қою үшін әрбір құжатқа 0,5 АЕК мөлшерінде мемлекеттік баж алынады. Сот құжаттарына апостиль қоюдың мерзімі өтініш беру тәсіліне қарай ерекшеленеді: портал арқылы қызмет көрсету – 1 жұмыс күні, ал Мемлекеттік корпорацияның тиісті бөлімшелері арқылы – 1 немесе 5 жұмыс күні болуы мүмкін.
Сонымен қатар Қазақстанда ресми құжаттарға электрондық нысанда апостиль қою мүмкіндігі де қарастырылған. Электрондық апостиль уәкілетті ақпараттық жүйелер арқылы қалыптастырылып, мемлекеттік қызмет нәтижесі өтініш берушінің жеке кабинетіне жіберіледі.
Апостиль қою кезінде ұсынылатын құжаттардың талапқа сай болуы маңызды. Құжаттағы мәтін анық көрініп, лауазымды тұлғалардың қолдары мен мөр бедерлері анық болуы қажет.
Апостильдің азаматтар үшін маңызы
Апостильдеу – азаматтардың шетелде құжаттарын пайдалануға мүмкіндік беретін маңызды құқықтық рәсім. Мысалы, сот шешімі, туу немесе неке туралы құжат, нотариаттық құжаттар және басқа да ресми құжаттар шетелде талап етілген жағдайда олардың заңдылығын растау қажет болуы мүмкін.
Бұл ретте апостиль құжаттың ішіндегі ақпараттың дұрыстығын немесе мазмұнын растамайтынын атап өткен жөн. Оның негізгі міндеті – құжаттың ресми түрде берілгенін және оған қол қойған тұлға мен мөрдің түпнұсқалығын куәландыру.
Қорытындылай келе, апостиль қою – халықаралық құжат айналымын жеңілдетуге бағытталған маңызды мемлекеттік қызмет. Оның дұрыс әрі уақтылы рәсімделуі азаматтардың Қазақстанда алынған ресми құжаттарын шетелде заңды түрде пайдалануына мүмкіндік береді. Сондықтан құжатты шетелде ұсыну қажеттілігі туындаған жағдайда, оның түріне қарай апостиль қою тәртібі мен тиісті уәкілетті орган туралы алдын ала ақпарат алған жөн.
Құжаттарды апостильдеу рәсімінің цифрландырылуы азаматтар үшін мемлекеттік қызметті алуды барынша ыңғайлы әрі қолжетімді етуге бағытталған. Бүгінде қажетті ақпаратты электрондық үкімет порталынан және уәкілетті мемлекеттік органдардың ресми ресурстарынан алуға болады.
Қызылорда облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының жетекші маманы С.Ғалымдоллаұлы
Жылдам ақпарат алу үшін Facebook, Instagram желілері мен Telegram каналымызға жазылыңыз!