Жасанды интеллект өміріміздің ажырамас бөлігіне айналды. Алайда оны ұқыпты пайдалану жағын ескере бермейміз. Ғалымдар жаңа технологияны пайдалану барысында оның экологиялық құнын ескеру керек екенін айтып жүр. Бір сөзбен айтқанда, жаңа технологияны оңды-солды емес, тек есеппен, ақылмен қолдану керек екен. «Судың да сұрауы бар» деп бекер айтылмаса керек. Шындығында, жасанды интеллектіні жұмыс барысында пайдаланғанда оған кететін су шығынын ойлай бермейміз. ЖИ суды қалай пайдаланады?
Зерттеушілердің мәліметіне сүйенсек, ЖИ жұмысын дата-орталықтар – мыңдаған сервері бар кешендер қамтамасыз етеді. Бүгінде әлемде мұндай кешеннің саны 11 мыңнан асады, басым бөлігі АҚШ-та орналасқан. ЖИ қолданушылар нейрожеліге сұрақ жіберген кезде оны қуатты графикалық процессор өңдейді. Бұл көп мөлшерде электр энергиясын талап еткендіктен, жылу да сонша мөлшерде болады. Бұл кезде құрал-жабдық қызып кетпес үшін дата-орталықтар салқындату жүйесін. көбінесе булану арқылы салқындату тәсілін қолданады. Яғни су буға айналып, серверлердегі жылуды сыртқа шығарады. Демек, ЖИ-ді пайдалану үшін электр энергиясымен қатар, көп мөлшерде су да керек. Ең көп су ресурсы нейрожелі модельдерін оқыту барысында жұмсалады, алайда бұл жиі жасалмаса да, млн-даған литр су шығындайды. Нейрожелі модельдерін оқудан кейін инфернс кезеңі басталады. Бұл нейрожелі модельдерін оқығаннан кейін сұранысқа жауап беруі. Айта кетерлігі, әр жеке сұраныс көп су шығындамайды десек те, ЖИ-ге минут сайын әлемнің түкпір-түкпірінен қанша адам күн сайын бірнеше рет сауал жолдағанда, бұл үлкен жүктеме екені даусыз. Сонда бір сауалға қанша литр су кетеді? Әдеттегі дата-орталық күніне 300000 галлонға (1,14 млн литр) жуық су тұтынады. Бұл шамамен 1000 үйдің су тұтыну көлеміне тең. Ал ірі нысандар тәулігіне 5 млн галлонға дейін су жұмсайды. Бұл халқы 50000 адамды құрайтын қаланың су тұтынуымен тең. Айта кетерлігі, бұл электр энергиясын өндіруге және жабдықтарды жасап шығаруға кететін суды есепке алмағанда кететін шығын көлемі екен. Калифорния және Техас университетінің зерттеушілері GPT-3 орташа көлемдегі әрбір 10-50 сұрақ жауабы үшін шамамен 500 мл су жұмсайтынын есептеген. Бұл – серверлерді салқындату, электр энергиясын өндіру кезіндегі жұмсалатын су шығыны. ЖИ-ге тапсырма күрделі болған сайын, жұмсалатын су мөлшері де көп. Кескіндер мен бейнежазбаларды генерациялау мәтінге қарағанда, есептеу ресурсын көп қажет етеді.
Жалпы ЖИ-ді сәт сайын ойланбай пайдаланатындар үшін оған кететін шығынды да білу маңызды. Зерттеушілердің бірі, Калифорния университетінің электр техникасы кафедрасының доценті Шаолей Рей технологиялық компаниялар қанша көлемде су тұтынатынын жария етпейтінін айтады. Ғалымның айтуынша, GPT-4 – жабық жүйе. Бұл жүйенің қанша көлемде су тұтынатынын OpenAI компаниясынан басқа ешкім білмейді. «Егер жаһандық ЖИ-ді бір компания ретінде қарастырсақ, оның 2027 жылғы су тұтыну көлемі сусын шығаратын әлемдегі ең ірі компанияға айналады десек те болады, тіпті Pepsi мен Coca-Cola-ны қосқанда да көп», – деп болжам жасаған. Ғалым қолданушылар ЖИ-дің экологияға әсерін білгені дұрыс, сол кезде жаңа технологияны ойланып қолданады деп есептейді. Тіпті ғалым-зерттеушінің өзі де бұл тақырыпта зерттеу жасағаннан кейін нейрожеліні жиі пайдаланбайтын болған. «Ақпаратты алу үшін қарапайым іздеу жүйесін пайдаланған жөн, сонда электр энергиясын үнемдейсіз» деген ұстанымда. Ал OpenAI бас директоры Сэм Альтман зерттеушілердің «ЖИ суды көп тұтынады» деген мәлімдемелерін жоққа шығарған. Оның айтуынша, жаңа дата-орталықтар ғалымдар есептегендей мөлшерде булану арқылы салқындату тәсілін қолданбайды. Басылымдарға берген сұхбатында компания директоры ChatGPT-ге жасалатын орташа сұранысқа шамамен сағатына 0,34 Вт энергияны және шай қасықтың он бестен бір бөлігіндей ғана тамшы су кететінін айтқан. 2025 жылдың тамызында Google өзінің ЖИ жүйелерінің қоршаған ортаға тигізетін әсері туралы деректерді жариялаған алғашқы ірі компания болды. Компанияның мәлімдемесі бойынша, Gemini-ге мәтіндік сұраныс үшін шамамен сағатына 0,24 Вт энергия және бес тамшы (0,26 мл) су жұмсалады екен.
Жылдам ақпарат алу үшін Facebook, Instagram желілері мен Telegram каналымызға жазылыңыз!