Денсаулығымызға елеулі қауіп төндіретін, бірақ көп жағдайда еленбейтін жұқпалы аурудың бірі – листериоз. Бұл аурудың өзектілігі сонда – оның қоздырғышы біз күнделікті тұтынатын тағамдар арқылы жұғып, ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін.
Листериоз – Listeriamonocytogenes бактериясы тудыратын, адамдар мен жануарларға ортақ қауіпті жұқпалы (зоонозды) ауру. Бұл бактерия сыртқы ортаға өте төзімді.
Ең басты ерекшелігі: Листерия бактериясы кәдімгі тұрмыстық тоңазытқыштың ішінде (+4°C температурада) өлмейді, керісінше белсенді түрде көбейе береді. Сол себепті оны «тоңазытқыш инфекциясы» деп те атайды.
Инфекцияның көздері және жұғу жолдары
Табиғатта бұл аурудың негізгі тасымалдаушысы – кеміргіштер (тышқандар, егеуқұйрықтар) және ауылшаруашылығы жануарлары (қой, сиыр, шошқа).
Адамдарға инфекция негізінен алиментарлы (тағам) жолмен жұғады:
• Жеткілікті термиялық өңдеуден өтпеген ет және сүтөнімдерін тұтыну кезінде;
• Жуылмаған шикі көкөністер мен жеміс-жидектерді жегенде;
• Пастеризацияланбаған сүттен жасалған жұмсақ ірімшіктерді пайдаланғанда;
• Мұздатқышта ұзақ сақталған дайын жартылай фабрикаттарды (шұжықтар, салаттар) қыздырмай жегенде;
• Сондай-ақ ауру жүкті әйелден құрсақтағы балаға (вертикалды жолмен) беріледі.
Аурудың белгілері
Листериоздың инкубациялық кезеңі бірнеше күннен бірнеше аптаға дейін созылуы мүмкін. Ауру кенеттен басталады:
• Дене қызуының жоғарылауы (қалтырау);
• Бұлшықеттер мен буындардың ауырсынуы;
• Бас ауруы, жүрек айну, құсу және іш өту (улану белгілері);
• Тамақтың ауруы (ангина тәрізді белгілер).
Кімдерге аса қауіпті?
Сау адамдарда ауру жеңіл ішек инфекциясы ретінде өтуі мүмкін. Бірақ жүкті әйелдер, жаңа туған нәрестелер, қарт адамдар және иммунитеті нашар жандар үшін бұл өте қауіпті. Оларда ауру мидың қабынуына (менингит, энцефалит), қанның бұзылуына (сепсис) және түсік тастауға әкеп соқтырады.
Листериоздың алдын алу ережелері
Листериоздан қорғанудың ең тиімді жолы – қарапайым санитарлық-гигиеналық талаптарды сақтау.
• Азық-түлікті дұрыс өңдеу: Ет, балық өнімдерін толық піскенше жақсылап қуыру немесе қайнату қажет. Листерия 70°C температурада 20-30 минутта, ал 100°C (қайнағанда) 3-5 минутта жойылады.
• Шикі өнімдерді мұқият жуу: Жеміс-жидектерді, көкөністерді ағынды сумен жақсылап жуып, содан кейін ғана пайдалану керек.
• Тоңазытқышта сақтау ережесі: Шикі ет өнімдері мен дайын тағамдарды тоңазытқышта бір-біріне тигізбей, бөлек ыдыстарда сақтау. Тазалық сақтау: Тамақ дайындар алдында және шикі етті ұстағаннан кейін қолды сабындап жуу, пышақ пен тақтайшаларды бөлек пайдалану.
• Кеміргіштермен күрес: Үйлерде, қоймаларда, жертөлелерде тышқандар мен егеуқұйрықтардың пайда болуына жол бермеу, тағамдарды олардың жанасуынан қорғау.
• Жүкті әйелдерге кеңес: Жүктілік кезеңінде мерзімі өтіп кеткен өнімдерді, пастеризацияланбаған шикі сүтті және термикалық өңдеуден өтпеген жартылай фабрикаттарды жеуден бас тартқан жөн.
Өз денсаулығыңыз өз қолыңызда. Жоғарыда айтылған қарапайым тазалық пен ас әзірлеу ережелерін сақтау арқылы сіз өзіңізді және жақындарыңызды листериоз сияқты қауіпті дерттен қорғай аласыз. Егер бойыңыздан белгісіз қызба немесе асқазан-ішек жолдарының бұзылу белгілерін байқасаңыз, өз бетіңізше емделмей, дереу дәрігерге жүгінуіңіз қажет.
И.С.ИЛЬЯСОВА,
Қызылорда обаға қарсы күрес станциясының дәрігер биоқауіпсіздік жөніндегі маманы
Жылдам ақпарат алу үшін Facebook, Instagram желілері мен Telegram каналымызға жазылыңыз!