Әлеуметтік қызметтің әлеумет үшін маңызы зор. Осы орайда, мүмкіндігі шектеулі жандарға көрсетіліп жатқан көмек түрі, жұмыссыздық деңгейі, қамқорлыққа мұқтаж осал топтармен атқарылып жатқан жұмыс жайында қалалық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы Кенжегүл Құрақбаевамен сұхбаттасқан едік.
– Елімізде мүгедектігі бар адамдарға мемлекет тарапынан қаржылай жәрдемақы, оңалту қызметі, әлеуметтік және медициналық көмек көрсетіледі. Негізгі қолдау шарасына мүгедектігі бойынша ай сайынғы жәрдемақы, техникалық оңалту құралымен қамтамасыз ету, баспана алу жеңілдігі және жұмысқа орналасуға жәрдемдесу жатады. Ал сіздердің тарапыңыздан осы топтағы жандарға қандай жеңілдіктер көрсетілуде?
– Елімізде мүмкіндігі шектеулі жандарға қолдау бар. Бұл барлық өңірде бірдей жүзеге асуда. «Әлеуметтік қызметтер порталы» арқылы жүріп-тұруында қиындығы бар бірінші топтағы мүгедектердің жеке көмекші қызметіне ай сайын әлеуметтік төлем төленуде. Жыл басынан бері 1101 адам жеке көмекшімен қамтылып, 183 науқас 17 ымдау тілі маманының қызметін пайдалануда. Ал естуі және сөйлеу қабілеті бұзылғандарға кәсіби ымдау тілі мамандары қызмет көрсетуде.
Мүгедектігі бар адамдарды тасымалдауға биыл бюджеттен қаржы бөлініп, 26 «Инватакси» алынды. «Қызылорда облыстық мүгедектер қоғамы» қоғамдық бірлестігі тірек-қимыл аппараты бұзылған, арбада отыратын мүгедектер мен мүгедектігі бар балаларға 6 автокөлікпен, «Орда Қайсарлары» мүгедектер қоғамдық бірлестігі көру қабілеті нашар мүгедектігі бар адамдарға 10 автокөлікпен, «Тұран-шах Қызылорда» мүгедектер қоғамдық бірлестігі үдемелі бүйрек жетіспеушілігі (гемодиализ) салдарынан мүгедектігі бар адамдарға 10 автокөлікпен қызмет көрсетуде.
«Ten Qogam» орталығы мүгедектер қоғамдық бірлестіктермен бірлесіп, мүмкіндігі шектеулі жандардың қоғамға бейімделуіне жәрдемдесу, психологиялық, әлеуметтік-құқықтық көмек ұсынып, бекітілген жоспар бойынша мәдени шара мен семинар-тренинг өткізуде.
Қаладағы «Қарттар мен мүгедектерге арналған жалпы үлгідегі интернат үйіне» күндізгі жартылай стационарлық бөлімшеге – 191, зейнеткерлерге жартылай стационарлық жағдайда арнаулы әлеуметтік қызмет көрсету орталығына – 118, №1 Қызылорда арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығында 12 адам тұрақты мемлекеттік жәрдеммен қамтамасыз етілуде. «Арнаулы әлеуметтік қызмет көрсету орталығы» жанынан ашылған оңалту және тірек-қимыл аппараты бұзылған балаларға арналған оңалту орталығында 11 мүгедектігі бар бала ем алуда. Осындай қамқорлық шаралары алдағы уақытта жалғасын табады. Себебі денсаулығында кінәраты бар адам мемлекеттің жіті бақылауында.
– Қалада, қалаға қарасты ауылдарда жұмыссыздық мәселесі қалай шешілуде? Екі қолға бір күрек таппай сенделіп жүргендер қатары көп пе?
– Облыстық статистика департаментінің мәліметі бойынша 2024 жылдың қорытындысымен Қызылорда қаласында экономикалық белсенді халық саны 151301 адам, жұмыссыздық деңгейі – 4,5 пайыз, облыста – 4,6 пайыз. Биыл 1744 жаңа жұмыс орны құрылды. «Мансап» орталығына жұмыс іздеп 6787 адам хабарласса, 1744-і жұмыспен қамтылып, 528-і тұрақты жұмысқа орналасты.
Тіркелген жұмыссыздар саны – 6639 болса, қоғамдық жұмысқа – 950, әлеуметтік жұмысқа – 165, жастар тәжірибесімен – 830, «Күміс жас» жобасына 400 адамды жіберу жоспарланып отыр.
Сондай-ақ сотты болып, жазасын өтеген және пробация қызметі есебіндегі 38 жұмыс іздеушінің 5-і тұрақты жұмысқа орналасса, 30-ы квота бойынша, 1-і күміс жаспен, 2-і қоғамдық жұмысқа тартылды. Жыл басынан мүгедектігі бар 298 азаматтың 25-і тұрақты, 14-і квота бойынша жұмыспен қамтылды.
– Халықты әлеуметтік қолдау жайына тоқталып өтсеңіз..
– Халықты әлеуметтік қолдау ешқашан күн тәртібінен түскен емес. Сондықтан біздің бөлім халықты әлеуметтік қорғауға бағытталған 14 мемлекеттік қызмет түрін көрсетуде. Оның 13-і әлеуметтік төлем және 1-і көші-қон бағытында. Қызылорда қаласының аз қамтамасыз етілген азаматтарына электрмен жабдықтау, газбен жабдықтау, ауызсу және кәріз су жүйелеріне, тұрғын үйді күтіп ұстауға жұмсалатын шығын, жылумен, қоқыс әкету, қатты отын алуға, абоненттік төлем, тұрғын үйді пайдаланғаны үшін жалға алу ақысы, күрделі жөндеу қызметіне беріледі. 2026 жылға жергілікті бюджеттен 872 отбасына қаржы қаралып, 152 отбасының 430 адамына төленді. Сонымен қатар үйі өртенген 3 отбасыға материалдық көмек берілді. Екінші дүниежүзілік соғыс қатысушылары мен мүгедектеріне, қаза тапқан жауынгерлердің екінші рет некеге отырмаған жесірлеріне, Отан соғысында қажырлы еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСРО медалімен, орденімен наградталған тыл ардагерлеріне, соғыс жылдарында кемінде 6 ай жұмыс істеген тыл ардагерлеріне, Ауған соғысының, Тәжікстан-Ауғанстан жерінде тәуелсіз мемлекеттер достастығының шекарасын қорғауға, Ирактағы халықаралық бітімгершілікке, таулы Қарабахтағы этносаралық қақтығысқа қатысқандарға және Ауған, Чернобыль, Совет Армиясының мүгедектеріне және Семей полигонынан зардап шеккен азаматтарға, ЧАЭС апатынан қайтыс болғандардың жесірлері санатындағы 944 адамға 9 мамыр қарсаңында бір жолғы әлеуметтік көмек төленеді.
Бұдан бөлек, мамандандырылған туберкулезге қарсы медициналық ұйымнан шығарылған, туберкулезден емделудің сүйемелдеу сатысындағы азаматтардан 213 науқасқа қосымша тамақтануға, лейкоз ауруымен ауыратын 24 балаға, АИТВ-инфекция диагнозы бар диспансерлік есепте тұрған 2 баланың ата-анасына әлеуметтік төлем төленді. Сонымен қатар 1986 жылғы желтоқсан оқиғасына қатысып, ақталған 8 адамға, ата-аналарымен немесе олардың орнындағы адамдармен бірге бас бостандығынан айыру орнында, айдауда, жер аударуда немесе қоныс аударуда болған, қуғын-сүргін кезінде он сегіз жасқа толмаған және ата-анасының немесе олардың біреуінің қамқорлығынсыз қалған саяси қуғын-сүргін құрбандарының балаларына қаржы қаралды. Бас бостандығынан айыру орнынан босатылған 10 адамға бір реттік жәрдемақы төленді. Халықтың әлеуметтік осал тобынан ай сайын 250 адам ыстық тамақпен қамтылуда. Мемлекеттік қамқорлықты қажет ететін азаматтарға біздің бөлім тарапынан үздіксіз жәрдем берілуде. Мәселен, тұрғылықты жері жоқ адамдардың уақытша бейімдеу орталығындағы 77 азаматқа арнаулы-әлеуметтік қызмет көрсетілді. Жеке куәліктерін қайта рәсімдеуге, зейнеткерлікке, мүгедектікке шығуға, азаматтығын алуға құжат дайындауға көмек көрсетілді. Бүгінгі күнге денсаулық жағдайына байланысты 10 қызмет алушы ауруханада ем қабылдауда. Қылмыстық жазасын өтеген адамдарды әлеуметтік бейімдеу мен оңалту орталығымен бас бостандығынан айыру орнынан босатылған және пробация қызметінің есебіндегі 180 адамға құқықтық, психологиялық көмекке қоса, медициналық анықтама алуға, үй, жер кезегіне тұруға көмек көрсетілді. Осы санаттағы жұмыссыздардың жыл басынан 35-і тұрақты жұмыспен, 30-ы квотамен, 2-і қоғамдық жұмыспен, 1-і «күміс жас» жобасымен жұмысқа орналасты.
Сұхбаттасқан Гауһар ҚОЖАХМЕТОВА
Жылдам ақпарат алу үшін Facebook, Instagram желілері мен Telegram каналымызға жазылыңыз!